In het kort:
- Tot en met 3x80 ampere ben je kleinverbruiker. Daarboven grootverbruiker.
- Als grootverbruiker geef je een gecontracteerd transportvermogen op en betaal je daarover, ook als je het niet volledig gebruikt.
- Grootverbruikers krijgen de netbeheerkosten rechtstreeks gefactureerd.
- Sinds 1 juli 2026 is de grens minder beschermend geworden: kleinverbruikers hebben geen automatische voorrang meer.
- Flexcontracten met een vergoeding zijn vrijwel altijd op grootverbruik gericht.
De grens tussen kleinverbruik en grootverbruik ligt bij 3x80 ampere. Tot en met die waarde ben je kleinverbruiker, daarboven grootverbruiker. Het klinkt als een technisch detail, maar het is de grens die bepaalt hoe je betaalt, wat je moet vastleggen en welke oplossingen voor je openstaan als het net vol zit.
Waar ligt de grens precies?
Alles tot en met 3x80A telt als kleinverbruikaansluiting. In vermogen is dat ongeveer 55 kW, gerekend met 1,73 maal 400 volt maal het aantal ampere, gedeeld door 1000.
Zit je daarboven, dan ben je grootverbruiker. Netbeheerders bieden standaard grootverbruikaansluitingen aan tot flinke capaciteiten; Enexis noemt bijvoorbeeld standaardaansluitingen tot een maximale aansluitcapaciteit van 10 MVA.
Wat verandert er aan je facturatie?
Als kleinverbruiker lopen je netbeheerkosten meestal mee via je energieleverancier. Je betaalt een capaciteitstarief dat hoort bij de zwaarte van je aansluiting.
Als grootverbruiker verandert dat. De netbeheerder factureert je rechtstreeks, en je betaalt een aansluittarief plus een transporttarief. Ter illustratie, uit het tariefblad van Liander voor 2026: voor een aansluiting groter dan 3x80A op het laagspanningsnet geldt een periodiek aansluittarief van 5,15 euro per maand, en voor een aansluiting groter dan 3x80A tot en met 100 kVA op een algemeen voedingspunt 22,09 euro per maand, beide exclusief btw. Dat zijn alleen de aansluitkosten; het transporttarief komt daar bovenop.
Deze tarieven verschillen per netbeheerder. De ACM stelt per netbeheerder maximumtarieven vast, en overstappen naar een andere netbeheerder kan niet.
Het gecontracteerde transportvermogen
Dit is de belangrijkste nieuwe verplichting boven 3x80A. Als grootverbruiker geef je op hoeveel vermogen je naar verwachting maximaal tegelijk nodig hebt. Die waarde is gelijk aan of lager dan je aansluitcapaciteit, en je betaalt erover.
Twee gevolgen. Te hoog vastleggen kost je structureel geld voor capaciteit die je niet gebruikt. En overschrijd je je gecontracteerde vermogen, dan mag de netbeheerder dat volgens de tarievencode in rekening brengen. Reken deze waarde dus zorgvuldig door en beoordeel hem opnieuw als je verbruikspatroon verandert.
Vuistregel: aansluitcapaciteit is wat er fysiek kan, gecontracteerd transportvermogen is wat je afspreekt te mogen gebruiken. Ze zijn niet hetzelfde.
Wat verandert er in je positie bij congestie?
Tot 1 juli 2026 was kleinverbruiker zijn een voordeel. Netbeheerders hielden capaciteit vrij voor aansluitingen tot en met 3x80A, waardoor kleine bedrijven vrijwel altijd aangesloten konden worden terwijl grootverbruikers al op wachtlijsten stonden.
Die reservering is vervallen. Sindsdien komt iedereen in een congestiegebied op dezelfde wachtlijst, tenzij de aanvraag onder een van de drie prioriteitscategorieen van de ACM valt. Voor veel mkb betekent dat: geen bescherming meer. Wat er precies is veranderd staat in ons artikel over de regels sinds 1 juli 2026.
Waarom de grens ook kansen opent
Er is ook een keerzijde die vaak wordt vergeten. Vrijwel alle contractvormen waarmee je geld kunt verdienen aan flexibiliteit zijn op grootverbruik gericht. Het capaciteitsbeperkingscontract, het capaciteitssturingscontract en het alternatief transportrecht zijn instrumenten voor bedrijven met een grote aansluiting.
Zit je net onder de grens en overweeg je een verzwaring, dan is dat dus niet alleen een kostenpost. Het opent ook de deur naar een vergoeding als je je verbruik kunt aanpassen. Hoe die vergoeding is opgebouwd lees je in ons stuk over flexibel stroomverbruik.
Moet je over de grens willen?
Niet automatisch. De vraag is of je piek er echt om vraagt. Enexis wijst erop dat een verzwaring niet altijd nodig is, omdat slimme apparaten hun verbruik kunnen aanpassen aan de beschikbare ruimte. Wie zijn pieken kan afvlakken, blijft soms prima onder 3x80A.
De afweging maak je op drie punten: hoe hoog en hoe lang je piek is, of je die kunt verschuiven, en hoe krap het net op jouw locatie is.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen kleinverbruik en grootverbruik?
Kleinverbruik is een aansluiting tot en met 3x80 ampere, grootverbruik alles daarboven. Bij grootverbruik gelden andere tarieven, factureert de netbeheerder rechtstreeks en moet je een gecontracteerd transportvermogen opgeven.
Hoeveel kW is de grens van 3x80A?
Ongeveer 55 kW. Je rekent dat uit met 1,73 maal 400 volt maal het aantal ampere, gedeeld door 1000.
Wat is gecontracteerd transportvermogen?
Het vermogen dat je met je netbeheerder afspreekt maximaal tegelijk te mogen transporteren. Het is gelijk aan of lager dan je aansluitcapaciteit, en je betaalt erover, ook als je het niet volledig gebruikt.
Wat gebeurt er als ik mijn gecontracteerde vermogen overschrijd?
De netbeheerder mag die overschrijding conform de tarievencode in rekening brengen. Het is dus verstandig je vermogen realistisch vast te leggen en te herzien als je verbruik verandert.
Heb ik als kleinverbruiker nog voorrang op het net?
Nee. Sinds 1 juli 2026 reserveren netbeheerders geen capaciteit meer automatisch voor kleinverbruikers. Iedereen in een congestiegebied komt op dezelfde wachtlijst, tenzij de aanvraag onder het prioriteringskader valt.
Kan ik als kleinverbruiker een flexcontract afsluiten?
De contractvormen met een vergoeding zijn vrijwel altijd op grootverbruik gericht. Als kleinverbruiker kun je wel je verbruik verschuiven, maar de formele congestiemanagementcontracten zijn er in de regel niet voor.
Kan ik zelf mijn netbeheerder kiezen?
Nee. Je netbeheerder is gekoppeld aan je locatie. Daarom stelt de ACM maximumtarieven vast, zodat de prijzen redelijk blijven.
Weten wat de grens voor jou betekent?
Of je onder de grens moet blijven of er juist overheen wilt, hangt af van je piekvermogen, je plannen en de capaciteit op jouw locatie. Neem contact op, dan kijken we vrijblijvend mee.