In het kort:
- Flexibel stroomverbruik betekent dat je je verbruik aanpast op momenten dat het druk is op het net, meestal in ruil voor een vergoeding of een lager tarief.
- Bij Liander werden in het eerste halfjaar van 2026 met 147 bedrijven zulke afspraken gemaakt.
- Vanaf komende winter kunnen ook huishoudens in delen van het land een vergoeding krijgen via hun energieleverancier.
- Netbeheerders mikken op 50.000 tot 70.000 deelnemende huishoudens, waarbij naar verwachting ongeveer 90 procent van het vrijgespeelde vermogen uit thuisbatterijen komt.
- De kritiek: de rekening ligt bij wie investeert, terwijl de baten breder in het systeem vallen.
Flexibel stroomverbruik houdt in dat je je elektriciteitsgebruik verschuift of tijdelijk verlaagt op momenten dat het elektriciteitsnet overbelast dreigt te raken. Omdat netcongestie vooral een piekprobleem is, en niet zozeer een tekort over de hele dag, is die flexibiliteit waardevol. Netbeheerders betalen er daarom steeds vaker voor. De vraag voor ondernemers is of dat een serieus verdienmodel is of vooral een manier om schade te beperken.
Wat bedrijven er nu al mee doen
Voor grootverbruikers bestaat dit al langer, in de vorm van contracten waarbij je afspreekt op drukke momenten minder te transporteren. In ruil daarvoor krijg je korting op je transporttarief of kom je eerder in aanmerking voor capaciteit.
De omvang wordt nu zichtbaar in de cijfers. Bij Liander werden in het eerste halfjaar van 2026 met 147 bedrijven afspraken gemaakt om het verbruik op piekmomenten aan te passen of te verminderen. Samen met netuitbreiding zorgde dat ervoor dat de wachtlijst voor het eerst daalde, van ongeveer 9.500 naar 8.907 wachtende bedrijven.
Het directe voordeel is dus tweeledig: een financiële vergoeding of tariefkorting, en een betere kans om eerder aangesloten te worden. Dat tweede is voor veel bedrijven het zwaarste argument.
Wat er deze winter voor huishoudens verandert
Nieuw is dat ook kleinverbruikers gaan meedoen. Vanaf komende winter komt er een vergoeding beschikbaar voor huishoudens met slimme apparaten in Gelderland, Utrecht en delen van Flevoland en Noord-Brabant. Dat zijn precies de gebieden waar de situatie op het net het nijpendst is.
Het probleem speelt vooral op winterdagen tussen ongeveer 16.00 en 21.00 uur. Huishoudens die hun thuisbatterij, laadpaal of warmtepomp op die momenten automatisch laten aansturen, kunnen daarvoor betaald worden. De vergoeding loopt via de energieleverancier, die zelf bepaalt hoe die wordt doorgegeven aan de klant.
De ambitie is fors: netbeheerders en leveranciers hopen voor de winter 50.000 tot 70.000 huishoudens te vinden. Samen zouden die evenveel ruimte kunnen vrijspelen als het verbruik van een stad ter grootte van Haarlem.
Waarom batterijen de sleutel zijn
Van het vermogen dat netbeheerders hopen vrij te spelen, komt naar verwachting ongeveer 90 procent uit batterijen. Dat is logisch: een batterij kan op een rustig moment laden en tijdens de avondpiek leveren, zonder dat iemand er comfort voor hoeft in te leveren. Vorig jaar schaften al ongeveer 90.000 Nederlanders een thuisbatterij aan.
Warmtepompen kunnen in de toekomst ook meedoen, maar daarvoor ontbreken nu nog technische standaarden om er veel tegelijk aan te sturen.
De eerlijke kanttekening
Er zit een weeffout in het systeem die je moet kennen voordat je investeert. Brancheorganisatie Energy Storage NL wijst erop dat de rekening bij ondernemers ligt, terwijl de baten voor het energiesysteem niet altijd bij hen terugkomen. Jij betaalt de batterij of het sturingssysteem, en de besparing op netinvesteringen valt breder.
Directeur Jeroen Neefs pleit daarom voor structurele marktprikkels in plaats van losse subsidies, bijvoorbeeld nettarieven die afhangen van het moment waarop je stroom gebruikt. Aan zulke tijdsafhankelijke tarieven wordt gewerkt, voor zowel groot- als kleinverbruikers, maar de financiële prikkels zijn op dit moment nog beperkt.
Daar komt bij dat de vergoedingen uiteindelijk door alle gebruikers worden opgebracht via de nettarieven. Hoogleraar Machiel Mulder waarschuwt dat subsidies voor batterijen niet altijd de goedkoopste maatschappelijke oplossing zijn, en dat het soms slimmer is om direct in het net te investeren.
Kort samengevat: flexibiliteit levert echt iets op, maar reken jezelf niet rijk. Voor de meeste bedrijven is het eerder een manier om door te kunnen dan een verdienmodel op zich.
Is dit iets voor jouw bedrijf?
Drie vragen bepalen het antwoord. Kun je je verbruik daadwerkelijk verschuiven zonder je bedrijfsvoering te raken. Zit je in een gebied waar de netbeheerder actief op zoek is naar flexibiliteit, want daar is de vergoeding het hoogst. En weegt de investering op tegen de combinatie van vergoeding en een snellere aansluiting. Meer over de technische kant lees je in ons artikel over batterij of een zwaardere aansluiting.
Veelgestelde vragen
Wat is een vergoeding voor flexibel stroomverbruik?
Het is een betaling of tariefkorting die je ontvangt als je je elektriciteitsverbruik aanpast op momenten dat het net overbelast dreigt te raken. Voor bedrijven loopt dat via afspraken of contracten met de netbeheerder.
Kunnen huishoudens hier ook aan verdienen?
Vanaf komende winter wel, in Gelderland, Utrecht en delen van Flevoland en Noord-Brabant. De vergoeding loopt via de energieleverancier, die zelf bepaalt hoe die aan de klant wordt doorgegeven.
Hoeveel levert het op?
Dat verschilt per leverancier en per situatie. Sommige leveranciers werken met een vaste jaarvergoeding plus een bedrag per kilowattuur dat daadwerkelijk wordt ingezet. Harde landelijke bedragen zijn er nog niet.
Helpt flexibel verbruik om eerder aangesloten te worden?
Ja, dat is vaak het grootste voordeel. Bij Liander droegen afspraken met 147 bedrijven eraan bij dat de wachtlijst in het eerste halfjaar van 2026 voor het eerst daalde.
Waarom is de beloning nog beperkt?
Omdat de prikkels nog niet structureel in de tarieven zitten. Er wordt gewerkt aan tijdsafhankelijke nettarieven voor groot- en kleinverbruikers, maar op dit moment komen de baten niet altijd terecht bij het bedrijf dat de investering doet.
Wat geldt er op jouw locatie?
Of flexibiliteit bij jou iets oplevert, hangt sterk af van de drukte op het net in jouw gebied. Check je situatie en bekijk je opties.