Wachttijd netverzwaring: zo wil de industrie de jaren tot 2030 overbruggen

In het kort:

• Op 12 oktober 2026 publiceerde Cluster 6, de industrie buiten de vijf grote clusters, de industriestrategie Overbruggen om te verduurzamen.
• De onderzochte bedrijven hebben ongeveer 3 keer hun huidige aansluitvermogen nodig, maar de meeste locaties krijgen een zwaardere aansluiting volgens de huidige planning pas tussen 2030 en 2035.
• Tegelijk lopen veel ketels en ovens binnen 10 jaar af. Wie dan niet elektrisch kan, kiest mogelijk opnieuw voor fossiel.
• Cluster 6 wil dat bedrijven de wachttijd overbruggen met eigen opwek en opslag, en vraagt het kabinet om regels, vergunningen en tarieven die dat mogelijk maken.
• Ook buiten de zware industrie geldt: wachten op netverzwaring is niet de enige optie.

De wachttijd voor een zwaardere netaansluiting is voor veel bedrijven geen kwestie van maanden maar van jaren. Op 12 oktober 2026 zette Cluster 6 daar cijfers bij: de meeste onderzochte productielocaties krijgen onder de huidige planning pas tussen 2030 en 2035 een zwaardere aansluiting. Het voorstel om die jaren te overbruggen raakt ook bedrijven die niet tot de industrie behoren.

Wat Cluster 6 op 12 oktober publiceerde

Cluster 6 vertegenwoordigt volgens Duurzaam Ondernemen ongeveer 450 bedrijven uit tien branches buiten de vijf grote industrieclusters, samen goed voor ongeveer 210.000 fte en €125 miljard omzet. De nieuwe industriestrategie, Overbruggen om te verduurzamen, is gebaseerd op data en interviews bij 93 productielocaties.

De kern is een timingprobleem. Productie-installaties gaan tot 40 jaar mee, en veel ketels en ovens bereiken in de komende 10 jaar het einde van hun levensduur. De keuze die een fabriek op dat moment maakt, bepaalt grotendeels hoe die fabriek er in 2040 uitziet. Voor een elektrische vervanger hebben de onderzochte bedrijven ongeveer 3 keer hun huidige aansluitvermogen nodig. Volgens de huidige planning komt die capaciteit op de meeste locaties pas tussen 2030 en 2035 beschikbaar.

Dat probleem is niet nieuw. In de landelijke clusterenergiestrategie van januari 2025 stond al dat 73% van de verduurzamingsprojecten waarvoor een nieuwe of zwaardere aansluiting nodig is, onder de omstandigheden van toen niet voor 2030 kon doorgaan.

Wat transitieoverbrugging inhoudt

Waar een tijdige netaansluiting niet haalbaar is, stelt Cluster 6 voor dat bedrijven tijdelijk zelf stroom opwekken. Genoemd worden zon en wind met opslag, gasturbines, warmtekrachtkoppeling en brandstofcellen. Daarmee kunnen elektrische installaties al worden geplaatst op het moment dat de oude installatie vervangen moet worden. Later kunnen die opwekinstallaties volgens Cluster 6 dienen als CO2-vrij flexibel vermogen.

Clusterregisseur Barbara Verwayen vat de urgentie samen: "Wat in deze periode niet mogelijk wordt gemaakt, is voor decennia gemist."

Volgens TPO, dat zich baseert op de NOS, staat bijvoorbeeld een locatie van steenfabrikant Wienerberger op de wachtlijst. Netbeheerders bouwen de komende jaren ongeveer honderd hoogspanningsstations, maar lopen daarbij aan tegen natuurregels en bezwaren van omwonenden.

Wat Cluster 6 van het kabinet vraagt

De strategie bevat drie verzoeken aan Rijk, provincies, gemeenten en netbeheerders, die volgens Cluster 6 nog in deze kabinetsperiode geregeld moeten worden:

1. Een voorspelbare energievoorziening, met afspraken voor het geval de planning van het net uitloopt, en publieke infrastructuurplanning die aansluit op de vervangingsmomenten in de industrie.
2. Ruimte voor overbrugging via regels en vergunningen voor tijdelijke opwek, inclusief een oplossing voor tijdelijke stikstofuitstoot tijdens overbrugging en bouw.
3. Een sterkere businesscase, met voorspelbare en concurrerende energie- en nettarieven en meer steun voor investeringen in aansluiting en flexibiliteit.

Over voorrang op de wachtlijst bestaat al een regeling: de ACM bepaalde eerder dat onder meer scholen, ziekenhuizen en partijen die het net helpen ontlasten voorrang kunnen krijgen. Hoe dat werkt, staat in ons artikel over het prioriteringskader.

Wat dit betekent als je zelf op een aansluiting wacht

De voorstellen van Cluster 6 zijn nog geen beleid. Wat ze wel laten zien, is de richting waarin bedrijven denken: niet alleen wachten op de netbeheerder, maar de tussenliggende jaren zelf invullen. Voor een mkb-bedrijf of een bedrijventerrein zijn de opties meestal kleinschaliger dan een gasturbine, maar het principe is hetzelfde.

• Piek verlagen binnen je huidige aansluiting. Met een batterij of slim energiemanagement verschuif je verbruik naar momenten waarop er wel ruimte is. In het artikel batterij of zwaardere aansluiting zetten we de afweging op een rij.
• Flexibele afspraken met de netbeheerder. Wie op drukke momenten minder afneemt, kan soms eerder of alsnog capaciteit krijgen. Zie onze uitleg over de vergoeding voor flexibel stroomverbruik.
• Capaciteit delen met buren. Op een bedrijventerrein kun je samen met een energiehub de beschikbare ruimte beter benutten. Lees meer over netverzwaring op een bedrijventerrein.

Twijfel je of je überhaupt meer vermogen nodig hebt, of vooral op andere momenten? Begin dan bij hoeveel vermogen je echt nodig hebt. Op de pagina uitbreiden ondanks een vol net staan alle routes bij elkaar.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt de netcongestie?

Dat verschilt per gebied en hangt af van de netuitbreiding daar. RVO noemt geen vaste duur, wel lange doorlooptijden. Volgens Cluster 6 krijgen de meeste onderzochte productielocaties onder de huidige planning pas tussen 2030 en 2035 een zwaardere aansluiting (12 oktober 2026).

Hoe lang is de wachttijd voor netverzwaring voor bedrijven?

Dat verschilt per gebied. Volgens Cluster 6 krijgen de meeste onderzochte productielocaties onder de huidige planning pas tussen 2030 en 2035 een zwaardere aansluiting. Wat er op jouw locatie geldt, hangt af van de netbeheerder en de congestie in je gebied.

Wat is Cluster 6?

Cluster 6 is de verzamelnaam voor industrie buiten de vijf grote industrieclusters. Volgens Duurzaam Ondernemen gaat het om ongeveer 450 bedrijven uit tien branches, samen goed voor ongeveer 210.000 fte en €125 miljard omzet.

Wat bedoelt Cluster 6 met transitieoverbrugging?

Dat een fabriek tijdelijk zelf stroom opwekt of opslaat, met zon en wind plus opslag, een gasturbine, warmtekrachtkoppeling of brandstofcellen, zodat elektrische installaties al kunnen worden geplaatst voordat de zwaardere netaansluiting er is.

Wat vraagt Cluster 6 van het kabinet?

Voorspelbare energievoorziening met afspraken als de netplanning uitloopt, regels en vergunningen voor tijdelijke opwek inclusief een oplossing voor tijdelijke stikstofuitstoot, en een sterkere businesscase via voorspelbare tarieven en steun voor aansluit- en flexibiliteitsinvesteringen. Dat moet volgens Cluster 6 in deze kabinetsperiode geregeld worden.

Kan ik als mkb-bedrijf de wachttijd ook overbruggen?

Vaak wel, binnen je bestaande aansluiting. Opties zijn je piekverbruik verlagen met een batterij of energiemanagement, flexibele afspraken met de netbeheerder, en capaciteit delen met buren op een bedrijventerrein. Welke route past, hangt af van je verbruiksprofiel.

Wanneer is er ruimte op jouw locatie?

Hoe lang je moet wachten, hangt af van de drukte op het net in jouw gemeente. Check je situatie en bekijk je opties.