In het kort:
- Het prioriteringskader van de ACM bepaalt in welke volgorde schaarse transportcapaciteit wordt toegekend.
- Er zijn drie categorieen: congestieverzachters, veiligheid, en basisbehoeften.
- Congestieverzachters gaan voorop omdat ze zelf ruimte op het net creeren.
- Veel mkb, publieke laadpalen en reguliere bedrijfsuitbreiding vallen buiten alle drie.
- Het kader verdeelt de schaarste, het lost die niet op.
Het prioriteringskader is het afwegingskader waarmee netbeheerders bepalen wie als eerste wordt aangesloten als er te weinig transportcapaciteit is. Sinds 1 juli 2026 geldt het ook voor kleinverbruikers, waardoor het voor vrijwel elk bedrijf relevant is geworden.
Waarom dit kader er is
Voorheen kregen aanvragen capaciteit op volgorde van binnenkomst, met een reservering voor kleinverbruik. Dat leidde tot situaties waarin een ziekenhuis of een woningbouwproject achter een reguliere aanvraag stond die eerder was ingediend.
De ACM heeft daarom een kader vastgesteld waarmee netbeheerders maatschappelijk belang mogen laten meewegen. Dat is een wezenlijke breuk met het principe dat iedereen gelijk behandeld wordt.
Categorie 1: congestieverzachters
Bovenaan staan projecten die zelf ruimte op het net creeren in plaats van te gebruiken. Denk aan grootschalige batterijopslag die op piekmomenten levert, of aan installaties die aantoonbaar flexibel worden aangestuurd.
De logica is dwingend: wie het probleem verkleint, helpt ook alle anderen in de rij. Deze categorie is daarom de enige waar je jezelf actief in kunt manoeuvreren, door je project zo te ontwerpen dat het het net ontlast. Dat is geen garantie en het oordeel ligt bij je netbeheerder, maar bij een project van omvang is het een gesprek waard.
Categorie 2: veiligheid
Daarna komen activiteiten die de nationale veiligheid en essentiele publieke diensten borgen. Ziekenhuizen, hulpdiensten, defensie en vergelijkbare functies vallen hieronder.
Voor de meeste bedrijven is dit geen route. Het is wel relevant als je levert aan of samenwerkt met dit soort partijen op dezelfde locatie.
Categorie 3: basisbehoeften
De derde categorie omvat maatschappelijke basisfuncties: woningbouw, zorg, onderwijs, drinkwater, openbaar vervoer en warmteprojecten die woningen van het gas halen.
Hier zit de grootste groep, en ook de meeste discussie. Voor woningbouw is bovendien een aparte procedure ingericht met een eigen datum, waarover meer in ons artikel over woningbouw en netcongestie.
Wie er buiten valt
Dit is de categorie waar de meeste lezers van deze site in zitten. Reguliere bedrijfsuitbreiding, elektrificatie van een productieproces, publieke laadpalen, datacenters, logistiek, retail en het grootste deel van het mkb vallen buiten alle drie de categorieen.
Val je erbuiten, dan is je aanvraagdatum bepalend zodra er ruimte vrijkomt. Tot 1 januari 2027 gaat vrijgekomen ruimte eerst naar de prioritaire categorieen; daarna wordt de rest verdeeld op volgorde van aanvraagdatum. Dat staat uitgelegd in ons artikel over 1 januari 2027.
Belangrijk misverstand: voorrang krijgen betekent niet dat er capaciteit is. In gebieden waar alles vergeven is, wacht ook een prioritaire aanvraag.
Wat het kader niet doet
Het maakt het net niet groter. Het bepaalt alleen de volgorde waarin beschikbare capaciteit wordt toegekend. Dat is een belangrijke nuance in het publieke debat: strengere of ruimere voorrangsregels veranderen niets aan de fysieke situatie op het net.
De schaal van het probleem blijkt uit de wachtrijen. Bij Liander stonden eind juni 2026 nog 8.907 bedrijven op de wachtlijst, bij Enexis 11.128 aanvragen. Meer daarover in ons artikel over de wachtlijst en wachttijd.
Veelgestelde vragen
Wat is het prioriteringskader?
Het afwegingskader van de ACM waarmee netbeheerders bepalen in welke volgorde schaarse transportcapaciteit wordt toegekend, op basis van maatschappelijk belang.
Welke drie categorieen zijn er?
Congestieverzachters die zelf ruimte op het net creeren, veiligheid en essentiele publieke diensten, en basisbehoeften zoals woningbouw, zorg, onderwijs en openbaar vervoer.
Valt mijn bedrijf onder een prioriteitscategorie?
Reguliere bedrijfsuitbreiding, elektrificatie, laadpalen en het grootste deel van het mkb vallen er in de regel buiten. Zorg, onderwijs en woningbouw vallen er wel onder.
Kan ik zelf zorgen dat ik voorrang krijg?
Alleen via de eerste categorie, door je project zo te ontwerpen dat het het net aantoonbaar ontlast, bijvoorbeeld met opslag en flexibele aansturing. Je netbeheerder beoordeelt dat.
Betekent voorrang dat ik zeker capaciteit krijg?
Nee. Voorrang bepaalt je volgorde, niet of er ruimte is. In gebieden waar alle capaciteit vergeven is, wacht ook een prioritaire aanvraag.
Levert het kader extra netcapaciteit op?
Nee. Het verdeelt de bestaande schaarste. De fysieke situatie op het net verandert er niet door.
Weten waar jij staat?
Of je binnen een categorie valt en wat dat betekent voor jouw locatie, hangt af van je project en je gebied. Neem contact op, dan kijken we vrijblijvend mee.