In het kort:
- Woningbouw valt onder de categorie basisbehoeften in het prioriteringskader en heeft daarmee voorrang.
- Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten al in de planfase een prioriteringsverzoek indienen, tot maximaal tien jaar voor oplevering.
- Tussen aangemelde projecten onderling bepaalt de indieningsdatum de volgorde.
- Naast een transportverzoek is een apart prioriteringsverzoek nodig.
- Voor commercieel vastgoed geldt die voorrang niet; dan sta je gewoon in de rij.
Voor een ontwikkelaar is een netaansluiting jarenlang een uitvoeringsdetail geweest: je vroeg hem aan als de bouw begon en hij was er als het pand klaar was. Die volgorde werkt niet meer. In een congestiegebied is de aansluiting het traagste onderdeel van je project geworden, en dus het onderdeel dat je planning bepaalt.
Woningbouw heeft voorrang, commercieel vastgoed niet
Dat onderscheid is bepalend voor je risicoprofiel.
Woningbouw en het aardgasvrij maken van bestaande woningen vallen onder basisbehoeften, de derde categorie van het prioriteringskader. Die aanvragen gaan voor op reguliere bedrijfsaanvragen zodra er capaciteit vrijkomt.
Ontwikkel je bedrijfsruimte, kantoren, logistiek vastgoed of retail, dan val je daar in de regel buiten en sta je in dezelfde rij als elk ander bedrijf. Bij Liander stonden eind juni 2026 nog 8.907 bedrijven op die lijst, bij Enexis 11.128 aanvragen.
De datum die je nu moet agenderen
Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten al vroeg in de planfase van een woningbouwproject een prioriteringsverzoek indienen, tot maximaal tien jaar voor de geplande oplevering. Tussen de aangemelde projecten onderling wordt capaciteit toegekend op basis van die indieningsdatum.
Concreet: een project dat rond 2032 wordt opgeleverd kan vanaf oktober 2026 worden aangemeld, en zou dat ook moeten. Wie wacht tot de bouwvergunning rond is, staat achter projecten die jaren eerder zijn aangemeld.
Let op dat er twee verzoeken nodig zijn: een transportverzoek en een apart prioriteringsverzoek. De precieze uitwerking daarvan publiceren de netbeheerders nog. Alle details staan in ons artikel over woningbouw en netcongestie.
Organisatorisch punt: het prioriteringsverzoek loopt via de gemeente. Als ontwikkelaar heb je er dus belang bij dat de gemeente jouw project tijdig aanmeldt, en dat is een gesprek dat je zelf moet voeren.
Hoe urgent is het?
Enexis verwacht de nieuwbouwwoningen die de komende twee tot drie jaar in zijn verzorgingsgebied gepland staan nog te kunnen aansluiten, omdat die aanvragen meestal jaren geleden zijn gedaan. Voor projecten die rond 2030 of later worden opgeleverd en nog geen aanvraag hebben, is het risico reeel.
Daar komt bij dat een aansluitpauze een heel gebied kan raken. In een deel van provincie Utrecht geldt sinds 1 juli 2026 zo'n pauze. Wat dat betekent en waar die precies geldt staat in ons artikel over de aansluitpauze.
Locatie als selectiecriterium
Voor wie nog grondposities beoordeelt is er een goedkope toets die vaak wordt overgeslagen: hoe staat het net er in dat gebied voor, voor afname en voor teruglevering. Twee locaties op tien kilometer afstand kunnen jaren schelen in doorlooptijd.
Op onze netcongestiekaart zie je het landelijke beeld per gemeente, en met de postcodecheck kom je tot op het adres. Houd er wel rekening mee dat dit een indicatie is op basis van openbare data; voor een definitieve beoordeling is bevestiging bij de netbeheerder nodig.
Wat je in je ontwerp kunt doen
Een project dat minder piekvermogen vraagt, past makkelijker in een krap gebied. Slimme sturing van laadpunten en warmtepompen, collectieve warmteoplossingen en het spreiden van de vraag over de dag verlagen je gevraagde capaciteit.
Bij commercieel vastgoed geldt hetzelfde principe, en daar komt de mogelijkheid bij om flexibiliteit te leveren en daarvoor een vergoeding te ontvangen.
Veelgestelde vragen
Heeft woningbouw voorrang op het stroomnet?
Ja. Woningbouw valt onder de categorie basisbehoeften in het prioriteringskader van de ACM en gaat daarmee voor op reguliere bedrijfsaanvragen.
Wanneer moet ik een woningbouwproject aanmelden?
Vanaf 1 oktober 2026 kan dat al in de planfase, tot maximaal tien jaar voor de geplande oplevering. De indieningsdatum bepaalt de volgorde tussen aangemelde projecten.
Geldt die voorrang ook voor commercieel vastgoed?
Nee. Kantoren, bedrijfsruimte, logistiek en retail vallen in de regel buiten de prioriteitscategorieen en staan in dezelfde rij als andere bedrijfsaanvragen.
Lopen mijn lopende projecten risico?
Projecten die de komende twee tot drie jaar worden opgeleverd hebben hun aanvraag meestal jaren geleden gedaan en behouden hun plek. Voor projecten vanaf ongeveer 2030 zonder aanvraag is het risico groter.
Kan ik de netstatus meewegen bij een locatiekeuze?
Ja, en dat is verstandig. De status verschilt sterk per gebied en per postcode. Beschouw het als een indicatie en laat het voor een definitieve keuze bevestigen door de netbeheerder.
Wat als mijn gebied een aansluitpauze heeft?
Dan komen nieuwe en zwaardere aansluitingen voorlopig op een wachtlijst. Je aanvraagdatum blijft tellen, dus indienen heeft ook dan zin.
Project in voorbereiding?
Of je locatie en je planning realistisch zijn, hangt af van het gebied en je opleverdatum. Neem contact op, dan kijken we vrijblijvend mee.