In het kort:
- Woningbouw en het aardgasvrij maken van bestaande woningen vallen onder de categorie basisbehoeften en hebben daarmee prioriteit.
- Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten al in de planfase een prioriteringsverzoek indienen, tot maximaal tien jaar voor de geplande oplevering.
- Tussen aangemelde projecten onderling bepaalt de indieningsdatum de volgorde.
- Naast een transportverzoek is een apart prioriteringsverzoek nodig.
- Projecten die de komende twee tot drie jaar opgeleverd worden lopen volgens Enexis nog geen direct risico; daarna wel.
Voor woningbouw is een aparte route ingericht binnen het prioriteringskader. Dat is logisch, want een woningbouwproject dat vastloopt op een aansluiting kost jaren en raakt direct de woningopgave. De route werkt anders dan bij bedrijven, en de belangrijkste datum ligt eerder dan veel partijen denken.
Woningbouw valt onder basisbehoeften
In het kader van de ACM staan drie categorieen, en woningbouw valt in de derde: basisbehoeften. Daaronder vallen ook het aardgasvrij maken van bestaande woningen, scholen, zorg en warmteprojecten.
Dat betekent dat een woningbouwproject voorgaat op reguliere bedrijfsaanvragen als er capaciteit vrijkomt. Het betekent niet dat er capaciteit is. Wat de drie categorieen precies inhouden staat in ons artikel over het prioriteringskader.
De datum die het verschil maakt
Hier zit de kern voor ontwikkelaars en gemeenten. Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten al vroeg in de planfase van een woningbouwproject een prioriteringsverzoek indienen, tot maximaal tien jaar voor de geplande oplevering.
Tussen de aangemelde projecten onderling wordt capaciteit toegekend op basis van de indieningsdatum. Wie eerder aanmeldt, staat hoger. Dat maakt de aanmelddatum een projectrisico dat je actief moet managen, net als een vergunning of een grondpositie.
Praktisch betekent dit dat projecten die nu nog in de planfase zitten en pas rond 2030 opgeleverd worden, vanaf oktober 2026 al aangemeld kunnen en zouden moeten worden.
Twee verzoeken, geen een
Een veelgemaakte fout: alleen een transportverzoek indienen. Naast dat transportverzoek is een apart prioriteringsverzoek nodig om binnen de categorie basisbehoeften te vallen.
De precieze uitwerking van hoe dat verzoek moet worden ingediend werken de netbeheerders nog uit. Houd dat in de gaten bij je eigen netbeheerder, en reken erop dat je onderbouwing nodig hebt over aantallen woningen, planning en fasering.
Voor gemeenten: dit vraagt om samenwerking tussen de afdeling die de woningbouwplanning maakt en degene die contact heeft met de netbeheerder. In veel gemeenten zijn dat verschillende mensen die elkaar niet automatisch spreken.
Hoe urgent is het echt?
Enexis verwacht de nieuwbouwwoningen die de komende twee tot drie jaar in zijn verzorgingsgebied gepland staan nog te kunnen aansluiten. De meeste van die projecten hebben hun aansluiting jaren geleden aangevraagd en behouden hun plek.
Voor de jaren daarna is het beeld anders. Projecten die rond 2030 of later gepland staan en nog geen aanvraag hebben ingediend, kunnen voorlopig op een wachtlijst terechtkomen. Daar is de vroege aanmelding precies voor bedoeld.
Om ook voor die projecten tijdig ruimte te reserveren werken netbeheerders samen met gemeenten, met als doel dat bouwplannen ongeveer tien jaar van tevoren in beeld komen en meegenomen kunnen worden in de langetermijnplanning van het net.
Wat je nog meer kunt doen
Vroeg aanmelden is de belangrijkste stap, maar niet de enige. Een project dat zelf minder piekvermogen vraagt is makkelijker in te passen. Denk aan slimme sturing van laadpunten en warmtepompen in de wijk, aan collectieve warmteoplossingen en aan het spreiden van de vraag over de dag.
Dat maakt een project bovendien beter bestand tegen een gebied waar het krap is. Wat er in een specifiek gebied speelt kun je per postcode opzoeken, want de status verschilt sterk, ook binnen dezelfde gemeente.
Veelgestelde vragen
Heeft woningbouw voorrang op het stroomnet?
Ja. Woningbouw en het aardgasvrij maken van bestaande woningen vallen onder de categorie basisbehoeften in het prioriteringskader van de ACM.
Wanneer kan ik een woningbouwproject aanmelden?
Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten al in de planfase een prioriteringsverzoek indienen, tot maximaal tien jaar voor de geplande oplevering.
Wat bepaalt de volgorde tussen woningbouwprojecten?
De indieningsdatum van het prioriteringsverzoek. Tussen aangemelde projecten onderling wordt capaciteit toegekend op basis van die datum.
Is een transportverzoek genoeg?
Nee. Naast het transportverzoek is een apart prioriteringsverzoek nodig. De precieze uitwerking daarvan wordt door de netbeheerders nog gepubliceerd.
Lopen lopende bouwprojecten risico?
Enexis verwacht de projecten die de komende twee tot drie jaar worden opgeleverd nog te kunnen aansluiten, omdat die hun aanvraag meestal jaren geleden hebben gedaan. Voor projecten vanaf ongeveer 2030 is het risico groter.
Wat als mijn project niet als woningbouw telt?
Dan val je waarschijnlijk buiten de prioriteitscategorieen en bepaalt je aanvraagdatum je plek zodra er ruimte vrijkomt.
Project in de planfase?
Of je gebied ruimte heeft en wanneer je moet aanmelden, hangt af van de locatie en je opleverplanning. Neem contact op, dan kijken we vrijblijvend mee.