In het kort:
- Tussen 1 januari en 1 juli 2026 zijn aanvragen ingediend voor 600.000 woningen voor de komende drie jaar, tegenover een normale bouwopgave van circa 285.000 woningen in drie jaar.
- Uit de eerste landelijke analyses blijkt dat meer dan de helft kan worden aangesloten. Voor de rest is dat op basis van de huidige situatie niet of niet direct mogelijk.
- Bij Enexis zijn ruim 140.000 nieuwbouwwoningen aangemeld: circa 54.000 wel direct, circa 86.000 niet direct.
- Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten via Eerder aanvragen complete aanvragen indienen, tot maximaal tien jaar voor de geplande oplevering.
- Het transportverzoek en het prioriteringsverzoek blijven twee afzonderlijke stappen, en de aanmelding loopt via de gemeente.
- Geen ruimte nu betekent niet dat woningen niet gebouwd kunnen worden. Netuitbreiding, slimmer gebruik en gewijzigde projectplanningen kunnen alsnog ruimte maken.
Woningbouw en netcongestie zijn sinds september 2026 onlosmakelijk verbonden. Tussen 1 januari en 1 juli 2026 zijn aanvragen ingediend voor 600.000 woningen voor de komende drie jaar. Dat is meer dan twee keer zoveel als de normale bouwopgave van circa 285.000 woningen in drie jaar. De eerste analyse biedt ruimte voor meer dan de helft, maar laat ook zien waarom vroeg aanvragen en een realistische energieplanning noodzakelijk zijn.
Het landelijke beeld: 600.000 aangevraagde woningen
Volgens Netbeheer Nederland ontvingen netbeheerders in een half jaar aanvragen voor 600.000 woningen voor de komende drie jaar. Uit de eerste landelijke analyses blijkt dat meer dan de helft van die woningbouwaanvragen de komende drie jaar kan worden aangesloten. Voor de rest is dat op basis van de huidige situatie niet of niet direct mogelijk.
Het aantal woningen dat ingepast kan worden ligt landelijk in lijn met de kabinetsambitie van 100.000 woningen per jaar. Tegelijk ontvingen netbeheerders voor 1 juli 2026 ruim twee keer zoveel aanvragen voor kleinverbruikaansluitingen als een jaar eerder.
Die stijging hangt samen met de invoering van het maatschappelijk prioriteringskader van de ACM. Gemeenten en ontwikkelaars meldden hun projecten aan om in aanmerking te komen voor gereserveerde netcapaciteit. Netbeheerders gaven op 4 september aan dat zij deze aanvragen zorgvuldig en gefaseerd toetsen aan de beschikbare netcapaciteit. Alle projecten doen een beroep op dezelfde reserveringsruimte. De uitkomst verschilt per gebied, per station en per project.
Enexis als concreet voorbeeld
Via de landelijke overgangsregeling zijn bij Enexis ruim 140.000 nieuwbouwwoningen aangemeld waarvan de bouw binnen drie jaar moet starten. Voor circa 54.000 daarvan is direct capaciteit beschikbaar. Voor de overige circa 86.000 niet; die gaan op een wachtlijst. Een groot deel van die 86.000 staat in Oost-Brabant gepland.
Daarnaast ontving Enexis voor 1 juli nog circa 60.000 reguliere aanvragen voor nieuwe of zwaardere kleinverbruikaansluitingen. Die worden wel aangesloten. De omvang is uitzonderlijk: normaal sluit Enexis circa 25.000 nieuwbouwwoningen per jaar aan. Het verzorgingsgebied van Enexis omvat Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg.
Enexis investeerde in de eerste helft van 2026 22 procent meer in netuitbreiding dan een jaar eerder. Volgens de netbeheerder lossen extra investeringen alleen het probleem niet op. Er wordt ook ruimte gezocht via flexibele contracten met bedrijven en slimmer ontworpen woonwijken. Enexis-topman Van der Leeuw vat de benodigde samenwerking met gemeenten, projectontwikkelaars en grootverbruikers samen als: "We kunnen het niet meer alleen."
Eerder aanvragen vanaf 1 oktober 2026
Eerder aanvragen is de landelijke werkwijze waarmee gemeenten vanaf 1 oktober 2026 complete aanvragen voor woningbouw en scholen bij de netbeheerder kunnen indienen, tot maximaal tien jaar voor de geplande oplevering. Gemeenten verzamelen de plannen van ontwikkelaars, bepalen de lokale volgorde en sturen de aanvragen door naar de netbeheerder.
De lokale voorbereiding kon al voor 1 oktober beginnen. Den Haag liet initiatiefnemers hun plannen bijvoorbeeld tot en met 10 september 2026 bij de gemeente aanmelden. Dat was een lokale deadline voor de eerste voorbereidingsronde, niet een vervanging van de landelijke startdatum van 1 oktober.
Het transportverzoek en het prioriteringsverzoek blijven twee afzonderlijke stappen. De aanmelding loopt via de gemeente. Alleen een transportverzoek indienen is dus niet genoeg om maatschappelijke prioriteit te krijgen. De netbeheerder beoordeelt de complete aanvraag en het afzonderlijke verzoek om prioriteit. Meer over de categorie basisbehoeften lees je in ons artikel over het prioriteringskader.
Voor ontwikkelaars: bespreek je project, fasering en vermogensvraag vroeg met de gemeente. Zonder opname in de gemeentelijke volgorde kan de aanvraag niet volgens deze route worden doorgestuurd.
Geen ruimte nu is geen definitief nee
De uitkomst van de eerste analyse is een momentopname. Geen ruimte nu betekent niet dat die woningen niet gebouwd kunnen worden. Door netuitbreiding, slimmer gebruik van het net en wijzigingen in projectplanningen kan er alsnog ruimte komen. De projecten die in de problemen komen zitten bovendien verder in de tijd.
Dat onderscheid voorkomt een te alarmistische conclusie. Voor projecten die later worden opgeleverd kan de situatie nog veranderen, terwijl vroeg inzicht juist helpt om netuitbreiding en woningbouwplanning op elkaar af te stemmen.
Wat het kabinet doet
Staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei heeft aangegeven dat het kabinet maatregelen neemt om de capaciteit van het stroomnet sneller uit te breiden. Wetten worden aangepast zodat bijvoorbeeld minder vergunningen nodig zijn en bestaande stroomverbindingen intensiever kunnen worden gebruikt. De Rijksoverheid benadrukt daarnaast dat uitbreiding en beter gebruik van het bestaande net samen nodig zijn.
Wat je in het project kunt doen
Vroeg aanmelden is de eerste stap, maar niet de enige. Een project met een lagere en beter gespreide piekvraag is makkelijker in te passen. Denk aan slimme sturing van laadpunten en warmtepompen, collectieve warmteoplossingen en een fasering die aansluit op beschikbare capaciteit.
Controleer ook vroeg de lokale situatie. De status verschilt per gebied, per station en per project. Op onze netcongestiekaart zie je het gemeentelijke beeld, waarna je de postcodepagina kunt gebruiken voor de lokale indicatie.
Veelgestelde vragen
Hoeveel aangevraagde woningen kunnen worden aangesloten?
Tussen 1 januari en 1 juli 2026 zijn aanvragen ingediend voor 600.000 woningen voor de komende drie jaar. Uit de eerste landelijke analyses blijkt dat meer dan de helft kan worden aangesloten. Voor de rest is dat op basis van de huidige situatie niet of niet direct mogelijk.
Heeft woningbouw voorrang op het stroomnet?
Ja. Woningbouw en het aardgasvrij maken van bestaande woningen vallen onder de categorie basisbehoeften in het prioriteringskader van de ACM. Voorrang bepaalt de volgorde, maar garandeert niet dat er direct capaciteit beschikbaar is.
Wanneer kan ik een woningbouwproject eerder aanvragen?
Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten via Eerder aanvragen complete aanvragen voor woningbouw en scholen bij de netbeheerder indienen, tot maximaal tien jaar voor de geplande oplevering. Lokale aanmelddeadlines bij gemeenten kunnen eerder liggen.
Is een transportverzoek genoeg voor prioriteit?
Nee. Het transportverzoek en het prioriteringsverzoek zijn twee afzonderlijke stappen. De aanmelding loopt via de gemeente, die plannen verzamelt en in volgorde doorstuurt naar de netbeheerder. De netbeheerder beoordeelt vervolgens de aanvraag en het verzoek om prioriteit.
Betekent geen ruimte nu dat woningen niet gebouwd kunnen worden?
Nee. Door netuitbreiding, slimmer gebruik van het net en wijzigingen in projectplanningen kan er alsnog ruimte komen. Netbeheerders benadrukken bovendien dat de projecten die in de problemen komen verder in de tijd zitten.
Wat laten de cijfers van Enexis zien?
Bij Enexis zijn ruim 140.000 nieuwbouwwoningen aangemeld. Voor circa 54.000 is direct capaciteit beschikbaar en voor circa 86.000 niet. Een groot deel van die 86.000 staat in Oost-Brabant gepland.
Project in de planfase?
Of je gebied ruimte heeft en wanneer je moet aanmelden, hangt af van de locatie en je opleverplanning. Neem contact op, dan kijken we vrijblijvend mee.