In het kort:
- Een energiemanagementsysteem meet je verbruik en opwek en stuurt aangesloten apparaten aan.
- Meten en sturen zijn twee verschillende dingen; veel bedrijven hebben eerst alleen meten nodig.
- Een EMS wordt echt nodig zodra je meerdere sturende onderdelen hebt, bijvoorbeeld opwek, opslag en laadpunten.
- Het is de voorwaarde om mee te doen aan een flexcontract, want daarvoor moet je aantoonbaar kunnen sturen.
- Begin met een flexibiliteitsscan; daarvoor bestaat een RVO-subsidieregeling.
Een energiemanagementsysteem, meestal afgekort als EMS, is software die je energiestromen meet en aanstuurt. Het ziet wat je verbruikt, wat je opwekt en wat je opslaat, en het stuurt apparaten aan om binnen grenzen te blijven of om kosten te verlagen.
Meten en sturen zijn niet hetzelfde
Dit onderscheid bespaart veel bedrijven een onnodige investering.
Meten geeft je inzicht: wanneer treedt je piek op, waardoor wordt die veroorzaakt, hoeveel van je opwek gebruik je zelf. Voor veel bedrijven is dat de eerste en belangrijkste stap, en daar heb je nog geen volwaardig EMS voor nodig.
Sturen betekent dat het systeem daadwerkelijk ingrijpt: laadvermogen terugregelen, een batterij laden of ontladen, een proces uitstellen. Dat wordt pas interessant als er iets te sturen valt.
Wanneer je er een nodig hebt
Drie situaties.
Je hebt meerdere sturende onderdelen die op elkaar moeten worden afgestemd, bijvoorbeeld zonnepanelen, een batterij en laadpunten. Zonder centrale sturing werken die langs elkaar heen en kan een batterij zelfs op het verkeerde moment laden.
Je wilt meedoen aan een flexcontract met je netbeheerder. Dan moet je aantoonbaar en betrouwbaar kunnen sturen op afroep. Netbeheerders plaatsen hun vraag naar flexibel vermogen dagelijks op het platform GOPACS, en daar kun je alleen zinvol aan meedoen met sturing.
Je zit structureel dicht tegen de grens van je aansluiting en wilt niet dat je hoofdzekering eruit gaat.
Wat het praktisch doet
Een EMS bewaakt je aansluitgrens, verlaagt automatisch het vermogen van flexibele verbruikers als je gebouw meer vraagt, en verhoogt het weer als er ruimte is. Het kan opslag laden op momenten dat je eigen opwek piekt en ontladen op je duurste of drukste momenten.
Het levert bovendien de data waarmee je een gesprek met je netbeheerder kunt voeren over een flexcontract, want zonder onderbouwd verbruiksprofiel is er weinig te bespreken. Hoe die vergoeding werkt staat in ons artikel over flexibel stroomverbruik.
Volgorde die geld bespaart: eerst meten en begrijpen, dan de goedkope organisatorische maatregelen, en pas daarna investeren in sturing en opslag.
Begin met een scan
Voordat je een systeem koopt is het verstandig te weten welk deel van je verbruik echt verplaatsbaar is. De RVO wijst op de regeling Flexibel elektriciteitsverbruik, waarmee je subsidie kunt aanvragen voor een flexibiliteitsscan.
Zo'n scan voorkomt de klassieke fout: een systeem aanschaffen voor een proces dat helemaal niet te verschuiven blijkt. Welke maatregelen je zonder investering al kunt nemen staat in ons artikel over peak shaving.
Wat het niet oplost
Een EMS creeert geen capaciteit. Het verdeelt en verschuift wat er is. Heb je structureel meer energie nodig, dan blijft een zwaardere aansluiting nodig, hoe slim je systeem ook is.
En let op de kanttekening bij opslag: onderzoekers van CE Delft wijzen erop dat batterijen het net extra kunnen belasten als ze op verkeerde momenten laden of ontladen. Sturing is dus niet alleen een kans maar ook een verantwoordelijkheid.
Veelgestelde vragen
Wat is een energiemanagementsysteem?
Software die je energiestromen meet en aangesloten apparaten aanstuurt, zodat je binnen de grenzen van je aansluiting blijft en je verbruik, opwek en opslag op elkaar afstemt.
Heb ik er een nodig?
Pas als je meerdere sturende onderdelen hebt, zoals opwek, opslag en laadpunten, of als je wilt meedoen aan een flexcontract. Daaronder is meten vaak genoeg.
Wat is het verschil tussen meten en sturen?
Meten geeft inzicht in wanneer en waardoor je piek ontstaat. Sturen betekent dat het systeem ingrijpt door vermogen terug te regelen of opslag aan te sturen.
Is een EMS nodig voor een flexcontract?
In de praktijk wel. Om op afroep betrouwbaar te kunnen beperken of bijsturen, moet je aantoonbaar kunnen sturen en je prestatie kunnen aantonen.
Waar begin ik?
Met een flexibiliteitsscan die in kaart brengt welk deel van je verbruik verplaatsbaar is. Daarvoor bestaat een RVO-subsidieregeling.
Lost een EMS netcongestie op?
Voor jouw bedrijf kan het het verschil maken tussen wel en niet kunnen uitbreiden binnen je bestaande aansluiting. Maar het creeert geen extra netcapaciteit; het benut wat er is beter.
Twijfel je of sturing iets voor je is?
Of een EMS loont hangt af van hoeveel van je verbruik echt verplaatsbaar is en van je situatie op het net. Neem contact op, dan kijken we vrijblijvend mee.